آیات الولایه در فضایل امیرالمومنین

آیات الولایه در فضایل امیرالمومنین
———
نویسنده: حسن پویا
منبع: بینات 1379 شماره 28 (نمایه شده در سایت پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی)
کلید واژه های مرتبط: قرآن، فضایل

نام امام علی‌ (ع) در قرآن

نام امام علی‌ (ع) در قرآن
چرا نام امام علی‌(علیه السلام) در قرآن نیامده است‌؟
1ـ قرآن به دلیل کلّی‌گویی و برای پرهیز از تحریف شدن آن به دست دشمنان امام‌علی‌(علیه السلام) ، از آوردن صریح نام او خودداری کرده است‌، ولی براساس نظر بیش‌تر علمایشیعه و سنی‌، نزدیک به صد آیه در شأن و مقام و منزلت امام علی‌(علیه السلام) نازل شده است‌.
قرآن به‌عنوان پیام هدایت الهی برای انسان‌ها، همه‌ی زیر ساخت‌های زندگی مادّی ومعنوی آدمی را دربرمی‌گیرد. این کتاب جامع به همه‌ی قلمروهای زندگی مادّی ومعنوی‌، فردی‌، اجتماعی‌، اخلاقی‌، دنیوی و اخروی توجّه کرده است‌. به‌طور طبیعی‌،همه‌ی این مطالب را نمی‌توان در یک کتاب و به صورت تفصیلی بیان کرد، بلکه ناگزیرمی‌بایست اصول کلّی و محوری و راه‌گشا به‌عنوان متن تغیرناپذیر آورده شود. تفصیل‌شاخه‌های فرعی آن نیز بر عهده‌ی پیامبران و جانشینان راستین او و عقل و درایت مردم‌هدایت شده‌، واگذار می‌گردد.([1])
پس چون بنای قرآن بر بیان کلیات است‌، در همه‌ی مسایل حتّی درباره‌ی خود قرآن وخداوند نیز به جزئیات آن نمی‌پردازد. هم‌چنین درباره‌ی نبوت و رسالت‌، به‌طور سربسته‌و بدون وارد شدن به جزئیات آن‌، به مطالبی اشاره می‌کند. حتی از میان انبوه مسایل‌اخلاقی و اجتماعی‌، تنها به امور مهم‌ّ آن پرداخته است‌. در مسأله‌ی امامت نیز که قرآن‌،اهمیت ویژه‌ای برای آن قایل بوده و آن را آخرین مرحله‌ی سیر تکاملی انسان شمرده‌است‌، به صورت کلّی‌، سخن می‌گوید.
2ـ یکی از بزرگ‌ترین عیب‌هایی که بر کتاب‌های مقدس «تورات‌» و «انجیل‌» واردشده و آن‌ها را از حجیت و اعتبار انداخته‌، تحریف شدن این کتاب‌هاست‌. از آن‌جا که‌امام علی‌(علیه السلام) در طول تاریخ‌، دشمنان بسیاری داشت‌، به یقین‌، اگر نام او در قرآن می‌آمد،دشمنان ولایت و امامت به تحریف قرآن‌، دست می‌یازیدند. در این صورت‌، قرآن نیزمانند کتاب‌های دیگر از حجیت و اعتبار می‌افتاد. گفتنی است این احتمال از آن‌جا قوّت‌می‌گیرد که در تاریخ اسلام‌، رویدادهای فراوانی در حضور عموم رخ داده‌، ولی بعدهادرباره‌ی آن اختلاف پدید آمده است‌. برای نمونه‌، جریان غدیر خم در حضور چندین‌هزارنفر به وقوع پیوست‌، ولی بعدها همین مردم بر آن خدشه وارد کردند. همین افرادبودند که سخنان صریح پیامبر(صلی الله علیه وآله وسلم) را درباره‌ی ولایت امام علی‌(علیه السلام) تأویل و توجیه کردندو فدک را از دست فرزندان پیامبر درآوردند. چنین افرادی برای رسیدن به هدف خود وحذف نام امام علی‌(علیه السلام) حاضر می‌شدند به هرکاری حتّی تحریف قرآن دست زنند. البته‌خداوند وعده فرموده است که قرآن را حفظ کند: «انا نحن نزلنا الذکر و انا له لحافظون‌».یکی از راه‌های حفظ قرآن نیز نیاوردن برخی جزئیات حساسیت‌برانگیز است‌.
3ـ با این‌که نام امام علی‌(علیه السلام) به صراحت در قرآن نیامده‌، ولی به اعتراف همه‌ی علمای‌شیعه و سنی‌، بیش از صد آیه در شأن و فضایل امام علی‌(علیه السلام) نازل شده است که بیش‌ترآن‌ها از محکّمات هستند. در پایان‌، یادآوری می‌گردد که بر اساس حدیث معروف ثقلین‌،قرآن و اهل‌بیت‌: همیشه همراه یکدیگر بوده و جدایی ناپذیرند.([2]) جویندگان حقایق‌قرآن باید به دامان علی و اولاد او دست بزنند. بنابراین‌، هرچند نام امام علی‌(علیه السلام) در قرآن‌نیامده‌، ولی او عضو برجسته و جدایی‌ناپذیر و عدل قرآن یعنی اهل‌بیت‌: و عترت‌پیامبر(صلی الله علیه وآله وسلم) است‌.
مختار اصلانی‌
——————————————————————————–
[1]. علوم قرآن‌، سعیدی روشن‌، ص 226.
[2]. صحیح مسلم‌، ج 4، ص 1873.
نویسنده: مختار اصلانی
منبع: صباح 1381 شماره 1
کلید واژه های مرتبط: قرآن

آیه تطهیر در تفاسیر مهم اهل سنت

آیه تطهیر در تفاسیر مهم اهل سنت
چکیده
صحابه رسول اکرم (ص) ، تابعین و دانشمندان اسلامی ، همه اتفاق نظر دارند که آیه تطهیر درباره پنج تن آل عبا ( اصحاب کساء ) فرود آمده است؛ حتی امّ سلمه و عایشه که خود شاهد بر نزول آیه بوده و امید داشته اند که مشمول این آیه باشند بر دلالت آن فقط بر پنج تن تصریح کرده اند، با این حال ، معدودی از افراد ، با نظرات شخصی خود ، کوشیده اند تا این آیه را یا فقط به زنان پیامبر ( ص ) اختصاص دهند و یا علاوه بر پنج تن ، همسران آن حضرت را نیز مشمول آن بدانند . گروهی نیز دامنه شمول آن را گسترده تر دانسته و عموم خاندان پیامبر (ص) را در زمره اهل بیت شمرده اند . بدیهی است که اجتهاد شخصی آنان در مقابل نصوص و روایات معتبر باطل و مردود است. سیاق آیه نیز حکایات از اراده تکوینی خداود بر زدودن آلودگیها از اهل بیت دارد.
نویسنده: عبدالله جوان ملکوتی
منبع: نشریه مقالات و بررسی ها، دانشگاه تهران، زمستان 1367
کلید واژه های مرتبط: اراده تکوینی خداوند، اصحاب کساء، آل عبا، آیه تطهیر، اهل بیت(ع)، رجس پلیدی، عکرمه

تصحیح خطبه های نهج البلاغه و تحقیق در آن

تصحیح خطبه های نهج البلاغه و تحقیق در آن
چکیده
موضوع رساله ختم تحصیلی دوره دکترای آقای محمد مهدی جعفری در رشته فرهنگ عربی و علوم قرآنی که در تاریخ 12/4/67 با درجه بسیار خوب به راهنمایی استاد محترم آقای دکتر سید محمد باقر حجتی به تصویب رسید ، پیرامون شناسائی و تصحیح نسخه خطی نهج البلاغه ابن شدقم است و انچه را که خوانندگان در این مقاله ملاحظه می فرمایند گزارشی است از نتائج تحقیقات نویسنده آن که امید است مورد توجه علاقه مندان قرارگیرد.
نویسنده: دکتر محمد مهدی جعفری
منبع: نشریه مقالات و بررسی ها، دانشگاه تهران، زمستان 1367
کلید واژه های مرتبط: ———

خلافت امام علی علیه السلام در آیه علم الکتاب

خلافت امام علی علیه السلام در آیه علم الکتاب
———
نویسنده: کوهساری،رضا
منبع: مبلغان، آبان و آذر 1390 – شماره 146 (نمایه شده در پایگاه تخصصی مجلات نور)
کلید واژه های مرتبط: قرآن، آیه علم الکتاب، اثبات امامت

تحليل تفسيري آيات پاداش رسالت

تحليل تفسيري آيات پاداش رسالت
چکيده
قرآن کريم پيرامون درخواست پاداش رسالت پيامبران دو گونه سخن گفته است؛ برخي از آيات به نقل از پيامبران و پيامبر خاتم|، مطالبه مزد رسالت را از جانب ايشان نفي کرده و آن را ويژه خداوند متعال به‌شمار آورده است و حال آنکه در برخي از آيات مانند: 57 فرقان، 47 سبأ و 23 شوري، براي امر رسالت و پيامبري، از مردم درخواست مزد و پاداش شده است. اين مقاله بر آن است تا با طرح ديدگاه مفسران قرآن در اين خصوص و با تبيين اين دو گروه از آيات، به رفع تعارض ظاهري آنها بپردازد و با مفهوم‌شناسي واژه مودت و قربيٰ و بررسي پيرامون نوع استثنا در آيه «قُلْ لا أ‌َسْئَلُكُمْ عَلَيْهِ أ‌َجْراً إ‌ِلاَّ الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبى» و نقد ادعاي نسخ آيه، اين موضوع را تحليل و بررسي نمايد. پژوهشگران در پايان باورمند گرديده‌اند که پاداش رسالت پيامبر خاتم|، همان اظهار مودت به اهل بيت پاک و مطهر ايشان است.
نویسنده: محمدرضا حاجي اسماعيلي – داود اسماعيلي
منبع: فصلنامه علمی – پژوهشی مطالعات تفسيري، سال چهارم، شماره 14، تابستان 1392
کلید واژه های مرتبط: آيات مودت، مودة في القربی، پاداش رسالت، نسخ، استثنا

تفسير تطبيقي مصداق اولي الامر در آيه اطاعت

تفسير تطبيقي مصداق اولي الامر در آيه اطاعت
چکيده
آيه 59 سوره نساء از آيات چالشي و مورد اختلاف در ميان انديشمندان و مفسران فريقين است. دليل اصلي اين چالش قرار گرفتن ترکيب «أولي الأمر» در كنار فرمان به اطاعت از «الله» و «الرسول» مي‌باشد. مفسران شيعه براساس همساني فرمان اطاعت از رسول و اولي الامر و لزوم عصمت آنان، مصداق أولي الأمر در اين آيه را ائمه اطهار (ع) مي‌دانند اما مفسران اهل سنت در تعيين مصداق اولي الامر اختلاف‌نظر فراواني دارند. ازاين‌رو مصداق آن را حاکمان، فرماندهان جنگ، عالمان دين و فقيهان، خلفاي راشدين و اهل حل و عقد دانسته‌اند. اهل سنت وجود عصمت در اولي الامر را شرط نمي‌دانند و اين امر يکي از مهم‌ترين نقدهاي مفسران و انديشمندان شيعه بر آنان است.
نویسنده: قاسم سبحاني فخر – كرم سياوشي
منبع: فصلنامه علمی – پژوهشی مطالعات تفسيري، سال سوم، شماره 12، زمستان 1391
کلید واژه های مرتبط: آيه 59 سوره نساء، آيه اطاعت، أولي الأمر، تفسير تطبيقي

روش فريقين در تفسير آيه اكمال

روش فريقين در تفسير آيه اكمال
چکيده
آيه 3 سوره مائده يکي از آيات مورد بحث در تفاسير فريقين است. بررسي رويکرد مفسران در تفسير اين آيه به‌روشني بيانگر آن است که مفسران براي بازكاوي و فهم مداليل كلام الهي از روش‌هاي مختلفي بهره‌جسته و در اين زمينه از روش و الگوي مشخصي پيروي نكرده‌اند بلکه هرکدام براساس مباني و اصول مورد پذيرش در نزد خود به روشي روي آورده‌اند. اين تحقيق با نگرش توصيفي ـ تحليلي، به بررسي روش مفسران در تفسير آيه اکمال در تفاسير: التبيان، روض الجنان، البرهان و الميزان از شيعه و تفاسير: جامع البيان، مفاتيح الغيب، روح المعاني و المنير از اهل سنت پرداخته است. بررسي‌ها نشانگر آن است که در ميان تفاسير فريقين تفسير الميزان از جهت غناي مباحث و در نظر گرفتن جوانب مختلف و نقد و بررسي آنها و ارائه نظر مختار مبتني بر آيات قرآن جايگاه ممتازي دارد.
نویسنده: فرزاد جهان‌بين
منبع: فصلنامه علمی – پژوهشی مطالعات تفسيري، سال سوم، شماره 12، زمستان 1391
کلید واژه های مرتبط: آيه 3 سوره مائده، آيه اکمال، تفاسير فريقين، روش تفسيري